24 jun Studiedag Afrikaanse filosofie
Hoe vergroten we de diversiteit van het filosofiecurriculum? En hoe kijken we kritisch naar de gevestigde filosofische canon? Vanuit deze vragen organiseren wij voor de vierde keer de jaarlijkse studiedag niet-westerse filosofie, speciaal voor filosofiedocenten in het voortgezet onderwijs. Na eerdere edities over taoïstische, boeddhistische en islamitische filosofie, richten we ons dit jaar op een traditie die vaak buiten beeld blijft: de Afrikaanse filosofie.
Wat is Afrikaanse filosofie?
Kun je wel spreken van dé Afrikaanse filosofie? Hoe is ons beeld erover beïnvloed door het koloniale verleden? En welke filosofische inzichten zijn juist nú relevant in een tijd van toenemende interculturele dialoog? Tijdens deze studiedag onderzoeken we deze vragen aan de hand van een klassiek en controversieel werk uit de interculturele filosofie: Bantoe-filosofie (1946) van de Vlaamse missionaris Placied Tempels. Tempels werkte jarenlang in Congo en ontwikkelde zijn visie op Afrikaanse denktradities in dialoog met de Congolese bevolking. Hij beschreef een eigen, consistent begrippenkader dat hij daarin waarnam; de zogeheten Bantoe-ontologie. Zijn luisterende en waarderende houding werd in zijn tijd niet altijd begrepen: als missionaris werd hij geacht het Europese christendom te verkondigen, niet een inheemse filosofie te erkennen. Tempels’ werk wordt tot op vandaag gelezen, besproken, aangehaald én bekritiseerd door Afrikaanse denkers. Sommigen waarderen zijn poging tot erkenning van een Afrikaanse filosofische stem; anderen zien het als een eurocentrische projectie. Precies deze ambiguïteit maakt het boek tot een intrigerend uitgangspunt voor filosofisch onderzoek en onderwijs.
Wij zijn verheugd dat dr. Angela Roothaan deze studiedag gaat verzorgen. Zij is universitair hoofddocent aan de Vrije Universiteit Amsterdam, specialist in interculturele en Afrikaanse filosofie, en initiatiefnemer van het Bantu Philosophy Project. Recentelijk publiceerde zij een nieuwe vertaling en inleiding bij Tempels’ Bantoe-filosofie.
Programma
9.30 uur – Inloop met koffie en thee
10.00 uur – Introductie
Angela Roothaan verzorgt in de ochtend een inleidend college over de Bantoe-filosofie. Ze bespreekt daarbij o.a.:
- Wat is Bantoe-filosofie, en hoe verhoudt deze zich tot andere Sub-Sahara Afrikaanse filosofieën?
- Wat is de koloniale context waarin Tempels schreef?
- Wat is de betekenis van de Bantoe-filosofie voor de hedendaagse Afrikaanse filosofie, bijvoorbeeld in de Ubuntu-traditie?
12.00 uur – Lunch
Na de lunch volgt een interactieve close-reading sessie. We lezen gezamenlijk enkele hoofdstukken uit Bantoe-filosofie, met bijzondere aandacht voor de Bantoe-ontologie en het rechtssysteem.
14.30 uur – Theepauze
15.00 uur – Gezamenlijk ontwikkelen van lesmaterialen
16.30 uur – Borrel