Workshops

Bernice Bovenkerk – Mag je je kat fluoriscerend maken? En andere dier-ethische vragen’.

Beschrijving van de sessie volgt nog.

Biografie

Bernice Bovenkerk is universitair hoofddocent bij de Filosofiegroep van Wageningen Universiteit. Haar werk onderzoekt de ethische aspecten van de relatie tussen mens en dier, met een bijzondere focus op het gebruik van technologieën, zoals biotechnologie en digitale technologie. Andere interesses zijn de agency van niet-menselijke dieren, de morele status van vissen en insecten, de vermindering van de consumptie van dierlijk voedsel, de ethiek van de opvang van dieren uit het wild, de vertegenwoordiging van dieren in de context van klimaatrechtvaardigheid en deliberatieve democratie.

Naast haar werk aan Wageningen Universiteit is Bernice Bovenkerk – onder andere – lid van de Raad voor Dierenaangelegenheden (RDA) en lid van de Raad van Bestuur van het programma Ethics of Socially Disruptive Technologies (ESDiT).

In 2025 ontving ze een VICI-subsidie van NWO voor een project getiteld ‘De belofte en gevaren van digitale technologie voor mens-dierrelaties’. In dit onderzoek onderzoekt ze hoe digitale technologieën op een eerlijke manier ontwikkeld kunnen worden, rekening houdend met de belangen van zowel menselijke als niet-menselijke dieren.

Tirza Brüggemann – Anymals

Het lijkt misschien voor de hand liggend om over dieren te zeggen dat we geen idee hebben wat er in hun belevingswereld om gaat. Omdat we niet dezelfde taal spreken, kunnen we ze immers geen vragen stellen. Daarom kunnen biologen alleen onderzoek doen naar waarneembaar gedrag.
Dit is lang het uitgangspunt van filosofen en biologen geweest. Maar inmiddels weten we beter. Dierenonderzoek heeft talloze dingen aan het licht gebracht: dolfijnen hebben crèches, vleermuizen roddelen over andere vleermuizen, potvissen hebben dialecten en ga zo maar door.
Wat interessant is aan dierenonderzoek, is dat het allerlei vakgebieden nodig heeft tot poëzie aan toe.

Biografie

Tirza Brüggemann is onderwijsspecialist aan de Vrije Universiteit, ze geeft filosofieles aan het Amsterdams Lyceum én ze is de schrijfster van het boek “Anymals, Poems, Empathy”. Hierin analyseert zij “zoopoems”, gedichten waarin dieren een hoofdrol spelen. Zij wil hierin de grenzen vervagen tussen mens en dier, projectie en empathie en tekst en wereld – om zo een nieuw perspectief op dieren mogelijk te maken, waarin we de dieren als zichzelf gaan zien.

Floris van den Berg – Over tot slaag gemaakte dieren

Floris van den Berg is filosoof – en dus ook veganist. Hij geeft les aan de Universiteit Utrecht in milieufilosofie en aan de Hogeschool voor Toegepaste Filosofie. Hij publiceerde de afgelopen jaren over een breed scala aan onderwerpen: atheïsme, feminisme, de woke-beweging en dierenethiek. Floris van den Berg is een spreker die niemand onberoerd laat. Hij is toegankelijk en helder en nodigt uit tot discussie en gesprek.

Dr. Floris van den Berg – Utrecht University (uu.nl)

Maarten Coolen – Over de excentrische positie van de mens

Beschrijving van de workshop volgt nog.

Biografie

Maarten Coolen was als universitair docent verbonden aan de Afdeling Wijsbegeerte van de Universiteit van Amsterdam. Na zijn pensioen bleef hij als gastdocent en onderzoeker werkzaam bij dezelfde afdeling. Zijn onderwijs bestrijkt de filosofische antropologie, cultuurfilosofie en existentiële fenomenologie.

In onderwijs en onderzoek wordt hij geïnspireerd door het gegeven dat in de hoog-moderne samenleving de identiteit van het zelf in toenemende mate een doorlopend reflexief project is geworden, wat hoge eisen stelt aan het uithoudingsvermogen van de moderne mens. Deze reflexiviteit van het zelf heeft haar grond in het lichamelijke karakter van het menselijk bestaan: de mens als persoon existeert namelijk als de opdracht de verhouding te realiseren tussen het levende lichaam dat hij is (Leib) en het lichaam dat hij als ding heeft (Körper).

Voor Agora zal Maarten onder andere ingaan op de tekst uit “Lachen en wenen” die is opgenomen in de syllabus voor het VWO-examen.

Tijn Smits – Kantiaanse benaderingen binnen klimaatethiek

Beschrijving van de workshop volgt nog.

Biografie

Tijn Smits is aan de Universiteit van Amsterdam bezig met een promotietraject over morele cognitie binnen Kantiaanse ethiek. Hij is geïnteresseerd in de basis van ethiek en de rechtvaarding van morele oordelen. Daarbij heeft hij gewerkt aan een Kantiaanse versie van klimaatethiek: wat betekent het om een eerlijke deel bij te dragen?

Marloes Boere – Speciesisme in de veehouderij: van boerendochter naar dierenactivist

Marloes Boere (1991) schreef samen met Dyane Til het havo-examenboek “Dier, natuur en mens”. Ze is opleidingscoördinator en trainer voor politici. Zij studeerde future planet studies en filosofie in Amsterdam. Zij ontwikkelt trainingen en opleidingen op het gebied van (dier)ethiek, milieueducatie en politieke debatvaardigheden.

Dorien Dijkhuis – Dichtworkshop 

Hoe overleef je een ongemakkelijke stilte? Wat is de beste manier om verliefd te worden zonder risico? En bestaat er een stappenplan voor volwassen worden?
Spoiler: nee. Maar je kunt er wél een handleiding voor schrijven.

In deze workshop maak je een poëtische handleiding voor iets dat zich niet laat uitleggen. Door de strakke vorm van een instructie te combineren met chaotische onderwerpen – verlegenheid, verliefdheid, spijt – ontdek je hoe humor en kwetsbaarheid samenkomen in poëzie.

Je leert werken met ironie, timing en onverwachte wendingen. En je ervaart dat poëzie overal kan zitten – zelfs in een gebruiksaanwijzing.
Geen ervaring met dichten nodig. Wel: lef om iets onmogelijks uit te leggen.

Biografie

Dorien Dijkhuis is schrijver / dichter / performer / multidisciplinair kunstenaar /journalist / interviewer / (schrijf)docent. Ze debuteerde in 2019 met de dichtbundel waar we deze Agora naar hebben vernoemd: “Waren we dieren”. Daarnaast schrijft zij essays, proza en reisverhalen. Haar werk verschijnt regelmatig in literaire tijdschriften en bloemlezingen. Eind januari verscheen Dezelfde Maan bij Uitgeverij van Oorschot, een boek dat voorbij de genregrenzen gaat: essay, poëzie en proza worden erin gecombineerd.

Dorien vindt het interessant om, ook buiten het papier, de grenzen van de literaire genres te verkennen en op te rekken. Zo maakte zij de poëtische virtual reality-ervaring VER, die ook bij ons te ondergaan is.

VER

Is het mogelijk om een gedicht puur te ‘ervaren’? Kun je het brein als het ware overslaan en een shortcut nemen naar het hart of welke plek het ook maar is waar poëzie je ziel in beroering brengt? Die vraag vormde het uitgangspunt voor het plan om Virtual Reality met poëzie te combineren.
Ver werd een poëtische Virtual Reality-ervaring over afstand, verlangen en communicatie.

VER: virtual poetry – Dorien Dijkhuis

Filosofisch Debat – Rens Zuiderwijk en Roos van den Doel

Moeten we alle dierentuinen vervangen door wildreservaten? Hebben dieren recht op een natuurlijke leefomgeving? Zijn huisdieren de collaborateurs onder de dieren? In deze workshop debatteer je over verschillende kwesties betreft technologie onder leiding van bachelorstudent Roos en DebatUnie trainer Rens. Debatervaring is absoluut niet nodig, iedereen is welkom.

We gaan verschillende soorten oefeningen doen waarbij spreken en overtuigen centraal staat, sommige serieuzer dan andere 🙂

We gaan verschillende soorten oefeningen doen waarbij spreken en overtuigen centraal staat, sommige serieuzer dan andere 🙂

Rosa Schogt – ‘Lief mens, wil je me aaien?’ (brieven schrijven) 

In deze workshop schrijf je een poëtische brief, of eigenlijk: schrijft een dier jou een brief. Waar is een dier nieuwsgierig naar, wat wil hij of zij je vertellen, met je delen? En wat misschien liever niet?

Eerst kijken we naar de taal van het dier, want een dier praat niet zoals jij. De taal van het dier vormt het poëtische element van je brief. Daarna kijken we inhoudelijk: waar wil het dier het over hebben? Misschien wil het een hartig woordje met je wisselen, je iets vragen of iets aardigs tegen je zeggen. Hoe zegt het dier dat in zijn eigen taal? Samen zoeken we naar echte en fantastische antwoorden, zodat we, pardon, zodat een groep dieren daarna de mooiste brieven kan schrijven.

Biografie

Rosa Schogt (Amsterdam, 1980) is redacteur, dichter en maakt lesmateriaal voor jeugdtheater. Ze denkt als redacteur graag met schrijvers mee: wat wil je eigenlijk vertellen, en hoe doe je dat het beste? Ze schreef als kind al verhalen in brieven aan haar tante, en schreef op de middelbare school vele brieven met vrienden. En hoewel dat tegenwoordig toch meestal via de mail gaat, koestert ze die schoenendozen vol brieven nog steeds als een waardevolle schat.

Joan de Ruijter – schrijfworkshop

Docent Joan de Ruijter schrijft filosofische jeugdliteratuur. Van haar verschenen de boeken ‘Lupus’ (bij ‘Denken over democratie’) en ‘Whatever it takes’ (bij ‘Wat maakt de mens?’).

In haarworkshop gaan jullie aan de slag met een aantal korte opdrachten, waarin jullie vanuit verschillende  invalshoeken verhalen schrijven over identiteit, dilemma’s en persoonlijke observaties. De insteek is om binnen een opgelegd kader toch de vrijheid te vinden om je literaire ei kwijt te kunnen, met aandacht voor het persoonlijke schrijfproces.

Petra Veenstra – Creatief Schrijven

In deze workshop Creatief Schrijven starten we meteen met een uitdagende opdracht. Er is geen tijd te verliezen, dus: hoe ga je te werk? Welke problemen en uitdagingen kom je tegen bij het uitvoeren van de opdracht? Wat werkt beter of juist minder? Welke beslissingen neem je? Waarom? Bij de nabespreking gaan we in op het creatieve proces met daarbij een verwijzing naar de theorie in relatie tot de praktijk van de specifieke opdracht. Er is een verrassende link met het thema van deze Agora 2026 “Waren we dieren…”.

Biografie

Petra Veenstra: Ik studeerde Engelse taal- en Letterkunde aan de Universiteit Leiden en ben sinds 2008 werkzaam als docent Engels aan het Haags Montessori Lyceum. In mijn fascinatie voor taal, tekst en literatuur probeer ik altijd verbanden te leggen met beeldende kunst en politiek-maatschappelijke thematiek. Zo bedenk en organiseer ik interdisciplinaire projecten over sociaal-maatschappelijke, politieke, filosofische en literaire thema’s, zoals een jaarlijkse debatweek voor vwo-bovenbouw over vrede en recht. Van 2008 tot 2019 was ik bestuurslid van de afdeling Letteren, Theater en Film van de Haagse Kunstkring (HKK). In die hoedanigheid hield ik mij bezig met het organiseren van literaire bijeenkomsten, activiteiten en thema-avonden. Mijn activiteiten bij de HKK, waar ik nog altijd werkend lid ben, leverden ook publicaties en gedichtenbundels op waaronder een aantal in samenwerking met beeldend kunstenaars. Ik was ook medeauteur en redacteur van Gedichten van de Badmeester (Direct Dutch Publications 2003) en publiceerde gedichten in het Bezoekerscentrum Park de Hoge Veluwe bij maquette Jachtslot Kröller-Müller (2001).

Vanaf 2023 volgde ik een aantal schrijfcursussen bij Josephine Rombouts (Cliffrock Castle en De tien geboden voor vrouwen). Het afgelopen jaar zat ik in een schrijfwerkgroep zat onder leiding van Manon Uphoff en Iris van Vliet.

Powerpoint karaoke op Agora

Wat is het?

Powerpoint karaoke is improviseren aan de hand van een powerpointpresentatie. De presentatie wordt door ons aangeleverd. Er kan individueel of in tweetallen worden gespeeld. Na afloop van de workshop wordt een beker uitgereikt aan de beste improvisator. Er zijn pluspunten te verdienen door filosofische verwijzingen of filosofische bespiegelingen in de presentatie te verwerken.

Wat zijn de regels van powerpoint karaoke?

– De sprekers mogen de powerpoint niet eerder gezien hebben
– Er zijn 12 slides per presentatie
– Alle slides moeten besproken worden
– Er kan worden gespeeld in duo’s of alleen
– Over de uitslag kan noch gecommuniceerd noch geklaagd worden (bij niemand)

Heb ik voorkennis nodig om mee te doen? 

Nee, zie regel 1.

Moet ik dronken zijn om powerpoint karaoke te spelen?

Nee. Agora is een programma gericht op leerlingen. Het is daarom niet toegestaan om dronken te zijn tijdens het spelen van powerpoint karaoke.

Kasper van Royen, auteur, docent filosofie maar bovenal finalist van het NK powerpointkaraoke in 2017, zal deze activiteit begeleiden.

Dialogues in the Dark

Dialogues in the Dark zijn Socratische gesprekken die je voert zonder dat je elkaar kan zien. Je wordt voorzichtig in de ruimte geplaatst en je gesprek wordt begeleid door een gespreksleider. Na een half uur gaan de blinddoeken af en zie je welk gezicht bij welke ideeën hoort!

De dialogen worden begeleid door Rob van der Hulst en Simon Deurloo, beiden ervaren gespreksbegeleiders!