Workshops Vakbijeenkomsten /

Prof. dr. ir. P.P.C.C. (Peter-Paul) Verbeek (1970) is rector magnificus van de Universiteit van Amsterdam. Daarnaast is hij hoogleraar Filosofie en Ethiek van Wetenschap en Technologie in een Veranderende Wereld aan de UvA. Rode draad in zijn werk is de relatie tussen mens en technologie, bekeken vanuit ethisch oogpunt. Voor ons is hij natuurlijk vooral bekend als één van de auteurs van het VWO examenboek “Wat maakt de mens?”, met o.a. zijn tekst over de ethische implicaties van echoscopie.

In zijn lezing zal Peter-Paul Verbeek ingaan op de invloed van techniek op de ethiek. Ethische normen, waarden en concepten veranderen vaak mee met de techniek zelf, waardoor de meetlat niet onafhankelijk is van wat we ermee meten. Hoe kunnen we dan toch verantwoord vormgeven aan nieuwe technologie?

Dr. Floris van den Berg – Utrecht University (uu.nl). Optimistische ecomodernisten menen dat alle problemen opgelost gaan worden door technologie en innovatie. De overheid moet vooral niet reguleren. Idool van de techno-optimisten is Elon Musk. De technologie die ons leven hier en nu aangenaam en pijnloos maakt, richt het ecosysteem van de aarde in rap tempo te gronde. Floris van den Berg is filosoof – en dus ook veganist. Hij geeft les aan de Universiteit Utrecht in milieufilosofie en publiceerde de afgelopen jaren over een breed scala aan onderwerpen: atheïsme, feminisme, de woke-beweging en dierenethiek. Floris van den Berg is een spreker die niemand onberoerd laat. Hij is toegankelijk en helder en nodigt uit tot discussie en gesprek.

De zomers worden steeds heter en de zeespiegel stijgt gestaag door. Hoe verstandig is het dan om belangrijke beslissingen over klimaatverandering in handen te leggen van het volk? Hebben we niet een sterke overheid nodig die hard ingrijpt om ons tegen onszelf te beschermen? Aan de hand van filosofen uit het huidige examenonderwerp Democratie en het toekomstige examenonderwerp Milieufilosofie onderzoeken we in hoeverre democratie in staat is om grote problemen zoals klimaatverandering op te lossen?

Olle Spoelstra is docent filosofie aan het Nova College in Hoofddorp en het Corderius College in Amersfoort. Hij schreef mee aan het examenboek Denken over democratie.

Hoe gaan we om met klimaatvraagstukken? Hoe verhouden we ons tot technologieën zoals sociale media en AI? Beide soorten kwesties vragen om een kritische houding, maar we kunnen ze niet vanaf een afstandje bekijken, want we zitten er middenin, we zijn ermee verstrengeld. Ecofilosofen en techniekfilosofen zoeken naar nieuwe woorden om hierover na te denken: autopoiesis, cognitieve assemblages, intra-actie, de mesh, het else. Waarom is de ‘juiste taal’ zo belangrijk? En wat doen al die vreemde woorden met ons denken?

Kirsten Poortier werkte een tijd als docent filosofie en is nu aan het promoveren aan de RUG. Ze doet onderzoek naar opvattingen van kritisch denken die passen bij het benaderen van ecologische en virtuele kwesties. Ze zoekt naar een alternatief conceptueel domein van metaforen, waarbij de rol van het voelende en bewegende lichaam zichtbaar wordt.

Lisa Bastian is Assistant Professor ethiek en politieke filosofie aan de VU. Ze denkt na over vragen rondom rationaliteit: wat vereist rationaliteit van ons, gaat het vooral om coherentie of met op de juiste manier omgaan met redenen? En hoe belangrijk is rationaliteit?

In de workshop gaan wij bespreken hoe o.a. Palestina en Congo een onderdeel zijn geworden van ons dagelijkse leven door sociale media. Hoe de combinatie feminisme en technologie gebruikt kunnen worden om vrouwen in Iran en Afghanistan een stem te geven. En hoe ik mij als schrijver verhoud tot het huidige politieke klimaat in Nederland. We gaan ook schrijven en kennismaken met verschillende vormen van poëzie.

Asmae Amaddaou (Gouda, 2001) is schrijver, poëet en spoken word artiest. In 2023 studeerde ze af aan de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Vorig jaar werd ze geselecteerd voor het Slow Writing Lab van het Letterenfonds, en maakte ze samen met literaire organisatie Mooie Woorden een trilogie over macht. Eerder stond ze op podia van Mensen Zeggen Dingen, Lowlands en Paradiso. Ook toerde ze met de Vrouwejaars Conference en maakte ze haar tv-debuut. Afgelopen november heeft ze bij De Bezige Bij getekend voor haar debuut poëziebundel; over huilen in shishalounges, couscous onder je nagels, onsterfelijke bruine meisjes en sterrenstelsels aan kogelgaten.

Asmae Amaddaou: Slow Writing Lab

Is het beter als er alleen maar cyborgs in de Tweede Kamer zitten? Zijn wij verplicht om onze baby’s supermensen te maken? In deze workshop debatteer je over verschillende kwesties betreft technologie onder leiding van bachelorstudent Wouter Bakhoven en DebatUnie trainer Sam Leemhuis. Debatervaring is absoluut niet nodig, iedereen is welkom.

We gaan verschillende soorten oefeningen doen waarbij spreken en overtuigen centraal staat, sommige serieuzer dan andere 🙂

In deze workshop schrijven we een brief naar de toekomst, vanuit het heden, met in ons achterhoofd filosofie en een fikse scheut fantasie!
Wat maakt jou tot wie je bent en wat heeft techniek daarmee te maken? Wat zijn de verschillen tussen hoe het was voor je grootouders, en hoe dat zal zijn voor je kleinkind? Wat wordt de grootste verandering binnen vijf generaties? En wat blijft altijd hetzelfde?
Samen zoeken we naar echte en fantastische antwoorden, zodat we daarna de mooiste brieven kunnen schrijven.

Rosa Schogt (Amsterdam, 1980) is redacteur, dichter en maakt lesmateriaal voor jeugdtheater. Ze denkt als redacteur graag met schrijvers mee: wat wil je eigenlijk vertellen, en hoe doe je dat het beste? Ze schreef als kind al verhalen in brieven aan haar tante, en schreef op de middelbare school vele brieven met vrienden. En hoewel dat tegenwoordig toch meestal via de mail gaat, koestert ze die schoenendozen vol brieven nog steeds als een waardevolle schat.

Joop is docent filosofie aan het 4^e Gymnasium en geeft als medisch ethicus gastcolleges en workshops over morele dilemma’s in de gezondheidszorg. In zijn workshop gaan jullie aan de slag met een aantal korte opdrachten, waarin jullie vanuit verschillende  invalshoeken verhalen schrijven over identiteit, dilemma’s en persoonlijke observaties. De insteek is om binnen een opgelegd kader toch de vrijheid te vinden om je literaire ei kwijt te kunnen, met aandacht voor het persoonlijke schrijfproces.

Yet why do I say this? I have myself been blasted in these hopes yet another may succeed. Het zijn de laatste woorden van Dr. Frankenstein, de wetenschapper uit het gelijknamige boek van Mary Shelley. Lang verhaal kort, het boek gaat over een monster dat Frankenstein heeft gebouwd door vanalles bij elkaar te schrapen om een nieuw mens te maken. Een soort ouderwetse Elon Musk die vanalles bij elkaar regelt om een raket te bouwen en de ruimte in te sturen zonder er eerst goed over na te denken. Het loopt natuurlijk gigantisch uit de hand – moord en doodslag – en Frankenstein jaagt tot aan de Noordpool op zijn creatie. En aan het einde heeft hij er weinig van geleerd, want hij gelooft nog steeds in een technologisch wonderland. Hem is het weliswaar niet gelukt, maar wie weet iemand anders wel…jij?

Marjolein Lanzing is Assistant Professor Philosophy of Technology aan de Universiteit van Amsterdam. Eerder schreef ze als post-doc over de googelisatie van gezondheid en promoveerde ze op het gekwantificieerde zelf aan de Technische Universiteit Eindhoven.

Marjolein houdt zich bezig met de ethische en politieke gevolgen van nieuwe technologie, vooral op het terrain van privacy en surveillance – ze denkt na over wat ze betekenen voor de manier waarop we kijken naar onszelf en onze sociale relaties.

Marjolein is bestuurslid van Bits of Freedom, een NGO die waakt over online vrijheid en digitale burgerrechten, en van het Amsterdam Platform for Privacy Research.

Dr. M. (Marjolein) Lanzing MA MSc – University of Amsterdam

Bij de VU hoort ook een klein doordacht museum, dat zich bezighoudt met de relatie tussen kunst en wetenschap. Hij zit niet in het hoofdgebouw, waar de rest van Agora zich afspeelt, maar in het VU NU gebouw, op 5 minuten lopen. Heb je in de laatste ronde zin in wat afwisseling, loop dan naar hun tentoonstelling “Foreign Land”, waar je een korte rondleiding krijgt van Sem Bannenberg, acting gallery manager.

Foreign Land belicht het thema migratie door de ogen van kunstenaars die zelf een migratiegeschiedenis hebben.

De tentoonstelling belicht het menselijke aspect van migratie door te onderzoeken waarom mensen van het ene continent naar het andere verhuizen en hoe dit hen vormt, met aandacht voor de overlap tussen persoonlijke en nationale identiteiten. Met werk van Abul Hisham, Susanne Khalil Yusef, Benjamin Li en Anthony Ngoya.

Foreign Land – VU ART SCIENCE gallery

Als je je hebt opgegeven, kom dan om 14.30 bij de witte balie waar je vanochtend binnen bent gekomen. (Onderin, centrale hal van het VU-gebouw)

Onderzoek het verleden, verander de toekomst. Escape Fake is een augmented reality-game waarbij spelers in een digitale escaperoom de toekomst repareren door nepnieuws te ontkrachten.

In dit spel leer je nepnieuws herkennen, de gevoeligheden van onlinegedrag en gegevensprivacy, en strategieën die worden gebruikt voor desinformatie, beeldmanipulatie en phishing.

Deze Escaperoom kun je alleen spelen in de tweede ronde, beginnend om 13.30 (na de lunch). We verwachten dat de Escape Room ongeveer tien minuten uitloopt en we willen je daarom vragen om hem niet te combineren met een workshop in de derde ronde. Je kunt wel nog aansluiten bij de lezing van Floris van den Berg.

Je gaat hem spelen vanaf een app op je telefoon: je hebt dus een telefoon nodig waar nog een app bij kan. Het zou fijn zijn als je hem tijdens de lunch alvast kan downloaden!Dit zijn de links naar de app (in het nederlands)

Play Store: https://play.google.com/apps/testing/com.polycular.escapefake
App Store / Test Flight: https://testflight.apple.com/join/iXE8TcLu
For iOS you need to first install the app Test Flight from the App Store.

Dialogues in the Dark zijn Socratische gesprekken die je voert zonder dat je elkaar kan zien. Je wordt voorzichtig in de ruimte geplaatst en je gesprek wordt begeleid door een gespreksleider. Na een half uur gaan de blinddoeken af en zie je welk gezicht bij welke ideeën hoort!

“‘And what is the use of a book,’ thought Alice, ‘without pictures or conversation?'”

In deze workshop Creatief Schrijven starten we meteen met een uitdagende opdracht. Er is geen tijd te verliezen, dus: hoe ga je te werk? Welke problemen en uitdagingen kom je tegen bij het uitvoeren van de opdracht? Wat werkt beter of juist minder? Welke beslissingen neem je? Waarom?

Bij de nabespreking gaan we in op het creatieve proces met daarbij een verwijzing naar de theorie in relatie tot de praktijk van de specifieke opdracht. Er is een verrassende link met het thema van deze Agora 2025 “Technologisch Wonderland”.

Petra Veenstra

Ik studeerde Engelse taal- en Letterkunde aan de Universiteit Leiden en ben sinds 2008 werkzaam als docent Engels aan het Haags Montessori Lyceum. In mijn fascinatie voor taal, tekst en literatuur probeer ik altijd verbanden te leggen met beeldende kunst en politiek-maatschappelijke thematiek. Zo bedenk en organiseer ik interdisciplinaire projecten over sociaal-maatschappelijke, politieke, filosofische en literaire thema’s, zoals een jaarlijkse debatweek voor vwo-bovenbouw over vrede en recht. Van 2008 tot 2019 was ik bestuurslid van de afdeling Letteren, Theater en Film van de Haagse Kunstkring (HKK). In die hoedanigheid hield ik mij bezig met het organiseren van literaire bijeenkomsten, activiteiten en thema-avonden. Mijn activiteiten bij de HKK, waar ik nog altijd werkend lid ben, leverden ook publicaties en gedichtenbundels op waaronder een aantal in samenwerking met beeldend kunstenaars. Ik was ook medeauteur en redacteur van Gedichten van de Badmeester (Direct Dutch Publications 2003) en publiceerde gedichten in het Bezoekerscentrum Park de Hoge Veluwe bij maquette Jachtslot Kröller-Müller (2001).
Vanaf 2023 volgde ik een aantal schrijfcursussen bij Josephine Rombouts (Cliffrock Castle en De tien geboden voor vrouwen). In februari 2025 rondde ik het opleidingstraject tot schrijfdocent af bij Scriptplus in Amsterdam.

Agora 2025 is uitverkocht! Schrijf je in voor de mailinglist om op tijd op de hoogte te zijn voor Agora 2026!