18 mrt Mens, dier en natuur: havo filosofie examenonderwerp 2026
Vanaf schooljaar 2025-2026 hebben we op de havo een nieuw examenonderwerp: milieufilosofie en dierenethiek. Dyane Til en Marloes Boere schreven de bijbehorende bundel ‘Mens, dier en natuur.‘
In deze bijeenkomst leidt Marloes de tekst in van Steven Vogel over milieufilosofie. We bespreken deze tekst en maken daarna samen lesmaterialen en/of een examenopgave.
Steven Vogel
Steven Vogel: Denken als een berg/denken als een winkelcentrum
De visie van Steven Vogel (1961) is antropocentrisch. Onze bebouwde en natuurlijke omgeving worden volgens Vogel allebei gevormd door menselijke praktijken. Vogel ziet de grote milieuproblemen, zoals vervuiling, klimaatverandering en de uitputting van hulpbronnen, als problemen die spelen in de menselijke ‘onnatuurlijke’ omgeving. De uitdaging voor de milieufilosofie is dan om deze milieuproblemen op te lossen, zonder ons te beroepen op iets als de intrinsieke waarde van de natuur. De natuur moet volgens Vogel geen normatieve standaard zijn waar we ons op kunnen beroepen. De vraag die volgens Vogel centraal zou moeten staan binnen de milieufilosofie is dan ook ’In wat voor omgeving willen wij leven, en wat kunnen we doen om die omgeving te creëren?’
Programma
16.15 uur – Inloop met koffie en thee
16.30 uur – Lezing Marloes Boere over de tekst van Steven Vogel
17.30 uur – Vragen aan Marloes
17.45 uur – Lichte avondmaaltijd met gesprek: Wat spreekt leerlingen aan in deze tekst?
18.00 uur – Vertaalslag naar de klas: Wat is de leukste invalshoek voor deze tekst? Welke stellingen horen erbij? Welke casus / toetsvraag zou je gebruiken?