Context bieden vanuit aardrijkskunde

Hoe kunnen wij leerlingen vanuit ons vak de juiste basis en context bieden om na te denken over gevoelige onderwerpen en hun eigen wereldbeeld te vormen? Aan de hand van het thema migratie en asielzoekers gaan we kijken hoe je een gevoelig onderwerp kunt aanvliegen en welke middelen je kunt gebruiken om leerlingen meer inzicht te geven op ingewikkelde processen en thema’s die spelen in de actualiteit. Zijn wij als docent bijvoorbeeld altijd de aangewezen persoon om het verhaal te vertellen of kan dat ook anders? Na de workshop zal je in ieder geval genoeg materiaal en voorbeelden voorbij hebben zien komen om dit gevoelige onderwerp te behandelen in je les. Dit deel van de bijeenkomst is ook interessant voor mensen die zich bezighouden het thema (wereld)burgerschap.
Naast de case study over migratie en asielzoekers zal er tijd zijn om het gesprek aan te gaan met collega’s over andere gevoelige onderwerpen in de klas en zullen we ingaan op de agenda van het vaksteunpunt aardrijkskunde de komende tijd.

Welvaartsverschillen in de klas

Om de eigen en gevoelde welvaart in de klas te krijgen, vraag je als docent regelmatig bij wie er twee auto’s thuis voor de deur staan, hoeveel laptops er in huis zijn, bij wie zowel vader als moeder werkt, of er in een koop- of huurhuis wordt gewoond, of de hypotheek is afgelost en hoe vaak men op vakantie gaat (en waar naartoe).

Best ongemakkelijk soms, omdat je aarzeling ziet bij leerlingen. Men kijkt soms naar elkaar. Kennelijk ligt het gevoelig. Is er schaamte?

Deze workshop gaat met een klein groepje docenten kijken of we hier een leuke, slimme en veilige vorm (en les) voor kunnen vinden.

“De neutrale docent?”

Aan de hand van aangeleverde of eigen casuïstiek gaan we aan de slag met docentrollen: wat is de meest aangewezen positie om in te nemen bij een gesprek over een gevoelig onderwerp? Is neutraliteit wenselijk, en (hoe) is het mogelijk?
We bespreken voors en tegens van vijf verschillende docentrollen. Ook gaan we het hebben over tactieken om een gevoelig onderwerp  met een klas aan te gaan, o.a. vanuit een Socratisch gesprek en het maken van een relatiecirkel. Doel is om concrete handvaten mee te nemen voor je les, we nemen tijd om zelf een les voor te bereiden. De workshop kan ook gebruikt worden voor het voorbereiden van de tekst van Frantz Fanon in het nieuwe examenprogramma vwo.

“Zo gevoelig als dit nu is, was het tot nog toe nooit”

In deze workshop kijken we naar historische objecten, zoals het Nationaal Slavernijmonument, de Muur van Mussert of een schilderij van rokende mannen op de Universiteit Leiden. We oefenen met het stellen van vakspecifieke vragen aan deze objecten om de gevoeligheid van een onderwerp door de tijd heen zichtbaar te maken en vanuit verschillende hoeken te bekijken. We bespreken voorbeeldmateriaal en gaan daarna vanuit een aantal ontwerpprincipes zelf aan de slag met zelfgekozen en/of aangereikte objecten.

Controversiële onderwerpen bij maatschappijleer en maatschappijwetenschappen

Bij maatschappijleer geef je les over actuele maatschappelijke vraagstukken. Soms zijn dergelijke vraagstukken controversieel of liggen deze gevoelig. Een uitdaging voor docenten! Wat vinden de deelnemers als controversiële onderwerpen bij maatschappijleer en maatschappijwetenschappen? In deze workshop laten we verschillende werkvormen zien die je kunt inzetten in de les om met gevoelige onderwerpen om te gaan: we gaan in op de do’s en don’ts. Daarnaast is er in deze bijeenkomst ook ruimte om ervaringen uit te wisselen met vakgenoten. Je gaat naar huis met nieuwe inzichten die je hopelijk de volgende dag kunt inzetten in de maatschappijleerles.

Kritische discussies in de taalles

Kritische discussies voeren in de taalles als onderdeel van spreekvaardigheidstraining en burgerschapsvorming kan voor zowel de leerlingen als de docent spannend zijn. Hoe draag je bij aan een veilig en open klasklimaat? Hoe zorg je ervoor dat elke leerling een bijdrage durft te leveren, en zich ook taalvaardig genoeg voelt om dat te kunnen doen? Hoe laat je verschillende perspectieven aan bod komen? Hoe bewaak je de kwaliteit van de argumenten? In deze workshop geven verschillende vakdidactici en taaldocenten handige tips en laten zij diverse werkvormen zien die je kunt inzetten. Daarnaast is er ook ruimte om met elkaar ideeën en ervaringen uit te wisselen.

15.45 – 16.00 uur: inloop

16.00 – 16.45 uur: Keynote door Geerte Savenije “Gevoelige onderwerpen in verschillende gammavakken”, een algemene theoretische introductie op wat een onderwerp gevoelig maakt en welke vakspecifieke vragen hierbij gesteld kunnen worden. Daarnaast worden er korte presentaties gegeven van lopend (vakdidactisch) onderzoek naar gevoelige onderwerpen.

17.00 – 18.00 uur: keuze uit drie vakoverstijgende workshops (zie hierboven)

18.00 – 18.45 uur: gezamenlijke maaltijd

18.45 – 20.00 uur: vakspecifieke bijeenkomsten (zie hierboven)

De inschrijving is gesloten.