Vakbijeenkomsten /

VB Gevoelige onderwerpen in de klas

Op donderdag 9 maart organiseren de gammanetwerken een gezamenlijke middag en avond over het thema ‘gevoelige onderwerpen in de klas’ (alfa-en bètadocenten zijn ook van harte welkom). Tijdens verschillende vakoverstijgende en vakspecifieke onderdelen wisselen we aanpakken en ervaringen uit rond dit thema. Zo worden er workshops gegeven over het inzetten van dialogische onderwijsleergesprekken, actualiteit en spotprenten om over gevoelige onderwerpen te spreken in de klas, posters gepresenteerd over recent onderzoek en er is tijd om bij te praten tijdens borrel en eten.

Vakoverstijgende workshops

 

  • “Ontwerpprincipes voor het voeren van dialogische onderwijsleergesprekken over gevoelige onderwerpen” door Bregje Prent (docent geschiedenis)
  • “De actualiteit de les inhalen” – Thomas Klijnstra (docent maatschappijwetenschappen en vakdidacticus) en Joris Zijlema (docent aardrijkskunde)
  • “Godsdienst/heiligen aan de hand van spotprenten en/of teken werkvorm” – Gijs van Gaans (vakdidacticus levensbeschouwing)

Vakspecifieke bijeenkomsten

Context bieden vanuit aardrijkskunde

Hoe kunnen wij leerlingen vanuit ons vak de juiste basis en context bieden om na te denken over gevoelige onderwerpen en hun eigen wereldbeeld te vormen? Aan de hand van het thema migratie en asielzoekers gaan we kijken hoe je een gevoelig onderwerp kunt aanvliegen en welke middelen je kunt gebruiken om leerlingen meer inzicht te geven op ingewikkelde processen en thema’s die spelen in de actualiteit. Zijn wij als docent bijvoorbeeld altijd de aangewezen persoon om het verhaal te vertellen of kan dat ook anders? Na de workshop zal je in ieder geval genoeg materiaal en voorbeelden voorbij hebben zien komen om dit gevoelige onderwerp te behandelen in je les.
Naast de case study over migratie en asielzoekers zal er tijd zijn om het gesprek aan te gaan met collega’s over andere gevoelige onderwerpen in de klas en zullen we ingaan op de agenda van het vaksteunpunt aardrijkskunde de komende tijd.

“De neutrale docent?”

Aan de hand van aangeleverde of eigen casuïstiek gaan we aan de slag met docentrollen: wat is de meest aangewezen positie om in te nemen bij een gesprek over een gevoelig onderwerp? Is neutraliteit wenselijk, en (hoe) is het mogelijk?
We bespreken voors en tegens van vijf verschillende docentrollen. Ook gaan we het hebben over tactieken om een gevoelig onderwerp  met een klas aan te gaan, o.a. vanuit een Socratisch gesprek en het maken van een relatiecirkel. Doel is om concrete handvaten mee te nemen voor je les, we nemen tijd om zelf een les voor te bereiden. De workshop kan ook gebruikt worden voor het voorbereiden van de tekst van Frantz Fanon in het nieuwe examenprogramma vwo.

“Zo gevoelig als dit nu is, was het tot nog toe nooit”

In deze workshop kijken we naar historische objecten, zoals het Nationaal Slavernijmonument, de Muur van Mussert of een schilderij van rokende mannen op de Universiteit Leiden. We oefenen met het stellen van vakspecifieke vragen aan deze objecten om de gevoeligheid van een onderwerp door de tijd heen zichtbaar te maken en vanuit verschillende hoeken te bekijken. We bespreken voorbeeldmateriaal en gaan daarna vanuit een aantal ontwerpprincipes zelf aan de slag met zelfgekozen en/of aangereikte objecten.

“Waarom raakt dit mij?”

In deze workshop oefenen we met opdrachten en gesprekstechnieken om leerlingen na te laten denken over de vraag waarom een bepaald onderwerp henzelf en anderen zo raakt. Waarom vindt de ene persoon iedere aanpassing aan Zwarte Piet een bedreiging van de Nederlandse cultuur, waar een ander het uitblijven van aanpassingen een ontoelaatbare vorm van racisme acht? We gaan aan de slag met voorbeeldmateriaal, oefenen met werkvormen en bespreken zelfgekozen voorbeelden.

Controversiële onderwerpen bij maatschappijleer en maatschappijwetenschappen

Bij maatschappijleer geef je les over actuele maatschappelijke vraagstukken. Soms zijn dergelijke vraagstukken controversieel of liggen deze gevoelig. Een uitdaging voor docenten! Wat vinden de deelnemers als controversiële onderwerpen bij maatschappijleer en maatschappijwetenschappen? In deze workshop laten we verschillende werkvormen zien die je kunt inzetten in de les om met gevoelige onderwerpen om te gaan: we gaan in op de do’s en don’ts. Daarnaast is er in deze bijeenkomst ook ruimte om ervaringen uit te wisselen met vakgenoten. Je gaat naar huis met nieuwe inzichten die je hopelijk de volgende dag kunt inzetten in de maatschappijleerles.

15.45 – 16.00 uur: inloop

16.00 – 16.45 uur: Keynote door Geerte Savenije “Gevoelige onderwerpen in verschillende gammavakken”, een algemene theoretische introductie op wat een onderwerp gevoelig maakt en welke vakspecifieke vragen hierbij gesteld kunnen worden. Daarnaast worden er korte presentaties gegeven van lopend (vakdidactisch) onderzoek naar gevoelige onderwerpen.

17.00 – 18.00 uur: keuze uit drie vakoverstijgende workshops (zie hierboven)

18.00 – 18.45 uur: gezamenlijke maaltijd

18.45 – 20.00 uur: vakspecifieke bijeenkomsten (zie hierboven)